Nội dung chính
BM-30 Smerch, “cơn lốc” của Nga, được nâng cấp lên tầm bắn 200km và dẫn đường vệ tinh siêu chính xác, đang gây bão trên chiến trường Ukraine.
Trong bối cảnh xung đột Nga‑Ukraine, BM‑30 Smerch (mã 9K58) đang được cải tiến mạnh mẽ để vượt trội so với hệ thống tầm xa của phương Tây như HIMARS. Các bản nâng cấp tập trung vào tăng tầm bắn, cải thiện độ chính xác và tích hợp công nghệ dẫn đường vệ tinh.
1. Nguồn gốc và cấu tạo
BM‑30 Smerch được Liên Xô thiết kế từ những năm 1980 và đưa vào biên chế năm 1989. Xe phóng chính là MAZ‑543M – một bệ 8×8 nặng khoảng 43,7 tấn, có tốc độ tối đa 60 km/h, cho phép di chuyển nhanh chóng trên mặt trận.
2. Khả năng bắn và loại đầu đạn
Hệ thống bao gồm 12 ống phóng 300 mm, có thể bắn loạt trong 38 giây, tạo “cơn bão” hỏa lực phủ diện hàng trăm hecta. Tầm bắn cơ bản của rocket 9M55 từ 20‑70 km; các biến thể 9M55K đạt tới 90 km. Phiên bản mới được trang bị động cơ đẩy tiên tiến và hệ thống dẫn đường vệ tinh, đẩy tầm bắn lên 180‑200 km và sai số chỉ còn khoảng 150 m.
Đầu đạn đa dạng: chùm 72 bom con chống tăng, đầu đạn nhiệt áp, và đầu đạn thông minh có khả năng chống nhiễu điện tử, giúp duy trì độ chính xác trong môi trường chiến tranh điện tử.
3. Nâng cấp gần đây và so sánh với HIMARS
Vào tháng 12/2024, Nga công bố chương trình hiện đại hoá toàn bộ khoá 300 mm, bao gồm cả BM‑30 Smerch và phiên bản kế thừa Tornado‑S. Động cơ mới và mô-đun dẫn đường GPS/GLONASS cho phép tăng tầm bắn lên 200 km – gấp đôi so với HIMARS (khoảng 80 km với rocket tiêu chuẩn). Ngoài ra, thời gian chuẩn bị bắn giảm xuống còn 3 phút, rút lui chỉ 2 phút, giảm đáng kể nguy cơ phản pháo.
4. Hiệu lực trên chiến trường Ukraine và Libya
Theo số liệu công khai, Nga vẫn duy trì khoảng 104 hệ thống Smerch, trong đó ít nhất 3 đã bị phá hủy đến tháng 12/2024 (ví dụ tại Kherson, tháng 10/2025). Dù chịu thiệt hại, Smerch vẫn được dùng để tấn công các mục tiêu hậu phương và phòng thủ, gây thiệt hại lớn cho lực lượng Ukraine.
Ở Libya, Nga tiếp tục cung cấp thêm Smerch (tháng 5/2025) và triển khai trong các buổi diễu binh tại Benghazi, chứng tỏ vai trò chiến lược của hệ thống trong các cuộc xung đột nội địa.
5. Triển khai và tương lai
Hệ thống hỗ trợ bởi xe nạp đạn 9T234‑2 và xe chỉ huy 1K123, cho phép triển khai nhanh trong vòng 3 phút. Các chuyên gia quân sự dự đoán đến cuối 2025, Smerch sẽ được tích hợp thêm tính năng “điều chỉnh quỹ đạo giữa chừng” nhằm tăng khả năng chống nhiễu và đáp ứng môi trường chiến tranh điện tử.
Như vậy, BM‑30 Smerch không chỉ là di sản thời Chiến tranh Lạnh mà còn là minh chứng cho khả năng thích ứng và nâng cấp liên tục của công nghệ quân sự Nga, duy trì vị thế mạnh mẽ trên mặt trận hiện đại.
