Nội dung chính
Trong giai đoạn quyết định ngành học và trường đại học, phụ huynh thường rơi vào những bẫy suy nghĩ khiến con trẻ mất đà và động lực.
Sai lầm 1: Định hướng dựa trên “ngành an toàn” hoặc “đang hot”
Theo ThS. Lê Trung Kiên, Phó Viện trưởng Viện Tâm lý Giáo dục và Đào tạo, nhiều gia đình lựa chọn ngành chỉ vì chúng được xem là “an toàn”, “dễ xin việc” hoặc đang có tốc độ tăng trưởng cao. Tuy nhiên, nếu không xem xét đến đặc thù công việc và sở thích thực sự của học sinh, người trẻ nhanh chóng rơi vào trạng thái chán nản và mất động lực.
Sai lầm 2: Dựa hoàn toàn vào điểm chuẩn
Thực tế, khi kết quả thi không đạt mức điểm chuẩn mong muốn, phụ huynh thường vội vàng chuyển hướng sang ngành có điểm chuẩn thấp hơn, dù ngành đó không phù hợp với năng lực và đam mê của con. ThS. Lê Trung Kiên khuyên: nên giữ nguyên hướng đi phù hợp, chỉ thay đổi cơ sở đào tạo có mức điểm chuẩn phù hợp hơn.
Sai lầm 3: Đánh giá ngành chỉ dựa trên thu nhập trung bình hoặc danh tiếng
Mức thu nhập cao chỉ bền vững khi người học sở hữu đủ năng lực, kỹ năng và kiên trì. Danh tiếng của trường hay bằng cấp không luôn đồng nghĩa với khả năng làm việc hiệu quả hay cơ hội việc làm ổn định sau khi ra trường.
Sai lầm 4: Để con tự quyết định mà không có sự hỗ trợ
Việc để con tự chọn ngành mà thiếu trao đổi, định hướng và hỗ trợ có thể dẫn tới lựa chọn dựa trên bạn bè, trào lưu hoặc quyết định ngẫu nhiên. ThS. Lê Trung Kiên nhấn mạnh rằng phụ huynh cần đồng hành, phân tích năng lực, sở trường và điểm yếu của con, đồng thời cân nhắc thực tế thị trường lao động.
Sai lầm 5: Không cân nhắc yếu tố phát triển lâu dài
Định hướng nghề không chỉ là việc chọn ngành hiện tại mà còn là xây dựng con đường phát triển bền vững. Phụ huynh nên hỏi con mình: “Bạn muốn làm gì trong 5‑10 năm tới?” và xem xét các kỹ năng mềm, xu hướng công nghệ, nhu cầu thị trường.
Hướng dẫn thực tế cho phụ huynh
- Khảo sát sở thích và năng lực: Sử dụng các bài test năng lực, tham khảo ý kiến giáo viên và tư vấn viên.
- Phân tích thị trường lao động: Xem báo cáo tuyển dụng của Bộ Lao động – Thương binh và xã hội, các nền tảng việc làm như VietnamWorks, TopCV.
- Đánh giá mức điểm chuẩn và cơ sở đào tạo: Lựa chọn trường có điểm chuẩn phù hợp nhưng vẫn đảm bảo chất lượng đào tạo.
- Thảo luận mở với con: Tạo môi trường để con tự trình bày mong muốn, lo lắng và cùng bạn đưa ra quyết định cân bằng.
Như ThS. Lê Trung Kiên đã nhấn mạnh, “Công việc là một trong những trụ cột quan trọng trong cuộc đời mỗi người, và sự tác động của cha mẹ tới lựa chọn nghề nghiệp của con là rất lớn.” Việc định hướng không nên áp đặt cũng không nên buông thả, mà là một quá trình đồng hành, phân tích và điều chỉnh linh hoạt.
Hãy chia sẻ kinh nghiệm của bạn trong việc hỗ trợ con lựa chọn ngành học để cộng đồng cùng học hỏi!
